Пад Менскам

 
 
 

Мяжа: Польшча - СССР
Сёння: Беларусь

 

Забытая ў Польшчы аповесць авантурыста, шпіёна і кантрабандыста Сергея Пясецкага “Каханак вялікай мядзведзіцы” пра жыццё кантрабандыстаў на польска-савецкай мяжы ў Ракаве пад Менскам, сёння перажывае свой рэнесанс на Беларусі, стаўшы натхненнем для прабеларускай і антылукашэнкаўскай контркультуры. Гітарыст культавага панк-рок-гурта “NRM” Піт Паўлаў якраз запісвае рок-альбом “Зброя, золата, жанчыны”, натхнёны “Каханкам....” і піша сцэнар выдуманага фільма пра жыццё на рэальным “Дзікім Усходзе”. Яго калега, мастак Фелікс Янушкевіч, кіруе прыватнай галерэяй-музеем альтэрнатыўных мастацтваў у Ракаве, прысвечанай Пясецкаму, праводзячы наведвальнікаў у сапраўды чароўнае падарожжа па часах і жыцці кантрабандыстаў.
Аднак беларуская мяжа прынесла ў свет не толькі авантурыстаў, але таксама герояў, і злачынцаў. У канцы XIX стагоддзя ў маёнтку ў Налібоцкім лесе ў польскай дробна-шляхетнай сям’і Дзяржынскіх нарадзілася некалькі братоў. Падчас ІІ Сусветнай вайны Казімір і яго жонка Люцыя супрацоўнічалі з Арміяй Краёвай, і ў адказ немцы спалілі ўвесь маёнтак Дзяржынскіх, а іх расстралялі. Уладзіслаў быў кіраўніком цяперашняга шпіталя імя Барліцкага ў Лодзі, выдатны неўролаг і палкоўнік Войска Польскага. У 1942 г. ён быў пакараны падчас найбуйнейшага публічнага расстрэлу ў акрузе рэйха Край Варты. Да ўсіх гэтых падзей не дажыў Фелікс, які памёр у 1926 г. Аднак менавіта яму, як стваральніку Усерасійскай надзвычайнай камісіі па барацьбе з контррэвалюцыяй і дыверсіямі (ВЧК), і аднаму з найвялікшых злачынцаў у гісторыі, наканавана было запісаць імя Дзяржынскага на старонкі гісторыі. У 2004 годзе па распараджэнні Аляксандра Лукашэнкі сядзіба Дзяржынскіх была адноўлена, стварыўшы музей-санктуарый Крывавага Фелікса, дзе кожны год супрацоўнікі КДБ прымаюць прысягу.
Па салдатах Корпуса аховы памежжа, якія ахоўвалі мяжу ад кантрабандыстаў і Саветаў, засталася, схаваная ў лесе, некалькіпавярховая бетонная вежа камандавання гарнізона КАП “Людвікова”.
“Польскія афіцэры прыязджалі ў вёску на сваіх машынах і казалі дзяўчатам, каб мы заскоквалі, то нас пакатаюць”, – смяецца Вольга Савена з суседняй вёскі Будча.

 

Піт Паўлаў, гітарыст антырэжымнага гурта “N.R.M.”
Піт Паўлаў, гітарыст антырэжымнага гурта “N.R.M.”

Зачараваны кантрабандным жыццярысам Сяргея Пясецкага.

press to zoom
Вулачка Ракава, польскага горада кантрабандыстаў на Дзікім Усходзе.
Вулачка Ракава, польскага горада кантрабандыстаў на Дзікім Усходзе.

Там адбывалася дзеянне кнігі Сяргея Пясецкага “Каханак Вялікай Мядзведзіцы”.

press to zoom
Ракаў
Ракаў
press to zoom
Ракаў
Ракаў
press to zoom
Фелікс Янушкевіч мае ў Ракаве мастацкую галерэю-музей, прысвечаную, між іншым, Пясецкаму.
Фелікс Янушкевіч мае ў Ракаве мастацкую галерэю-музей, прысвечаную, між іншым, Пясецкаму.
press to zoom
Фелікс бярэ вандроўнікаў у чароўнае падарожжа па часе і жыцці кантрабандыста.
Фелікс бярэ вандроўнікаў у чароўнае падарожжа па часе і жыцці кантрабандыста.
press to zoom
Ракаў
Ракаў
press to zoom
Піт Паўлаў у праходзе пад шашой на былой мяжы.
Піт Паўлаў у праходзе пад шашой на былой мяжы.
press to zoom
Гісторык і знаўца памежжа д-р Ігар Мельнікаў паказвае месца, дзе пад Менскам праходзіла мяжа.
Гісторык і знаўца памежжа д-р Ігар Мельнікаў паказвае месца, дзе пад Менскам праходзіла мяжа.
press to zoom
Станцыя ў Стоўбцах, усходнія вароты II Рэчы Паспалітай.
Станцыя ў Стоўбцах, усходнія вароты II Рэчы Паспалітай.
press to zoom
Вакзал “Беларусь” у Заслаўі, першая станцыя на былой савецкай баку мяжы.
Вакзал “Беларусь” у Заслаўі, першая станцыя на былой савецкай баку мяжы.
press to zoom
Заслаўе: былы будынак камендатуры савецкай памежнай службы
Заслаўе: былы будынак камендатуры савецкай памежнай службы

У верасні 1939 года ў ім, верагодна, быў забіты, узяты ў палон, камандзір польскай вартоўні КАП “Шапавал”.

press to zoom
Адноўленая Лукашэнкам сядзіба сям'і Дзяржынскіх, музей у гонар Фелікса Дзяржынскага.
Адноўленая Лукашэнкам сядзіба сям'і Дзяржынскіх, музей у гонар Фелікса Дзяржынскага.

Currently, a museum in honor of Felix Dzerzhinsky

press to zoom
Фелікс Дзяржынскі, “крывавы Фелікс”, адзін з найвялікшых злачынцаў у гісторыі.
Фелікс Дзяржынскі, “крывавы Фелікс”, адзін з найвялікшых злачынцаў у гісторыі.
press to zoom
Вёска ў Беларусі.
Вёска ў Беларусі.
press to zoom
Беларускі краявід.
Беларускі краявід.
press to zoom
Менск
Менск
press to zoom
Менск, Нацыянальная бібліятэка.
Менск, Нацыянальная бібліятэка.
press to zoom
Менск.
Менск.
press to zoom
Менск, арт-тэрыторыя на вуліцы Кастрычніцкай. Аазіс свабоды ў лукашэнкаўскім рэжыме.
Менск, арт-тэрыторыя на вуліцы Кастрычніцкай. Аазіс свабоды ў лукашэнкаўскім рэжыме.

An oasis of freedom in the Lukashenka regime.

press to zoom
У гэтым месцы знаходзіўся гарнізон Корпуса аховы памежжа “Людвікова”.
У гэтым месцы знаходзіўся гарнізон Корпуса аховы памежжа “Людвікова”.

У якім дыслакавалася некалькі сотняў жаўнераў. Тут былі казармы, афіцэрскія дамы, стайні, гаспадарчыя пабудовы і нават уласная электрастанцыя.

press to zoom
Камендатура. Толькі гэта выжыла з самадастатковага ваеннага мястэчка на рубяжах ІІ Рэчы Паспалітай.
Камендатура. Толькі гэта выжыла з самадастатковага ваеннага мястэчка на рубяжах ІІ Рэчы Паспалітай.
press to zoom
Камендатура
Камендатура

This is all that has survived from a self-sufficient military town on the outskirts of the Second Polish Republic.

press to zoom
Вольга: “Польскія афіцэры прыязджалі на машынах і казалі дзяўчатам, што адвязуць нас на шпацыр”.
Вольга: “Польскія афіцэры прыязджалі на машынах і казалі дзяўчатам, што адвязуць нас на шпацыр”.

“Polish officers would come to the village in their cars and tell the girls to jump in, that they would take us for a ride."

press to zoom
Дзед Васіль: палякі былі сумленнымі, добрымі гаспадарамі. Але і яны любілі насы задзіраць, як паны.
Дзед Васіль: палякі былі сумленнымі, добрымі гаспадарамі. Але і яны любілі насы задзіраць, як паны.

Гэта раздражняла людзей. Мы адчувалі сябе горшымі ад палякаў, таму, калі ўвайшлі Саветы, мы віталі іх, як вызваліцеляў. Мы моцна здзівіліся, калі ўбачылі, як выглядае гэтая савецкая роўнасць.

press to zoom
Старшыня аддзялення Саюза палякаў Беларусі ў Баранавічах Лізавета Галасунова ў польскай школе.
Старшыня аддзялення Саюза палякаў Беларусі ў Баранавічах Лізавета Галасунова ў польскай школе.
press to zoom
Стваральнік і шматгадовы дырэктар польскай школы Альжбета Даленга-Вжосэк.
Стваральнік і шматгадовы дырэктар польскай школы Альжбета Даленга-Вжосэк.

Яе мама Тэрэза Даленга-Вжосек за выратаванне габрэйскага хлопчыка пасмяротна атрымала медаль і званне “Праведнік свету”.

press to zoom
Магіла Іпаліта Дамейкі, бацькі выбітнага даследчыка Чылі Ігната Дамейкі, ля касцёла ў Міры.
Магіла Іпаліта Дамейкі, бацькі выбітнага даследчыка Чылі Ігната Дамейкі, ля касцёла ў Міры.

In the church garden in the town of Mir.

press to zoom
Замак у Міры.
Замак у Міры.
press to zoom
Палац Радзівілаў у Нясвіжы.
Палац Радзівілаў у Нясвіжы.
press to zoom
1/1