Пад Менскам

 
 
 

Мяжа: Польшча - СССР
Сёння: Беларусь

 

Забытая ў Польшчы аповесць авантурыста, шпіёна і кантрабандыста Сергея Пясецкага “Каханак вялікай мядзведзіцы” пра жыццё кантрабандыстаў на польска-савецкай мяжы ў Ракаве пад Менскам, сёння перажывае свой рэнесанс на Беларусі, стаўшы натхненнем для прабеларускай і антылукашэнкаўскай контркультуры. Гітарыст культавага панк-рок-гурта “NRM” Піт Паўлаў якраз запісвае рок-альбом “Зброя, золата, жанчыны”, натхнёны “Каханкам....” і піша сцэнар выдуманага фільма пра жыццё на рэальным “Дзікім Усходзе”. Яго калега, мастак Фелікс Янушкевіч, кіруе прыватнай галерэяй-музеем альтэрнатыўных мастацтваў у Ракаве, прысвечанай Пясецкаму, праводзячы наведвальнікаў у сапраўды чароўнае падарожжа па часах і жыцці кантрабандыстаў.
Аднак беларуская мяжа прынесла ў свет не толькі авантурыстаў, але таксама герояў, і злачынцаў. У канцы XIX стагоддзя ў маёнтку ў Налібоцкім лесе ў польскай дробна-шляхетнай сям’і Дзяржынскіх нарадзілася некалькі братоў. Падчас ІІ Сусветнай вайны Казімір і яго жонка Люцыя супрацоўнічалі з Арміяй Краёвай, і ў адказ немцы спалілі ўвесь маёнтак Дзяржынскіх, а іх расстралялі. Уладзіслаў быў кіраўніком цяперашняга шпіталя імя Барліцкага ў Лодзі, выдатны неўролаг і палкоўнік Войска Польскага. У 1942 г. ён быў пакараны падчас найбуйнейшага публічнага расстрэлу ў акрузе рэйха Край Варты. Да ўсіх гэтых падзей не дажыў Фелікс, які памёр у 1926 г. Аднак менавіта яму, як стваральніку Усерасійскай надзвычайнай камісіі па барацьбе з контррэвалюцыяй і дыверсіямі (ВЧК), і аднаму з найвялікшых злачынцаў у гісторыі, наканавана было запісаць імя Дзяржынскага на старонкі гісторыі. У 2004 годзе па распараджэнні Аляксандра Лукашэнкі сядзіба Дзяржынскіх была адноўлена, стварыўшы музей-санктуарый Крывавага Фелікса, дзе кожны год супрацоўнікі КДБ прымаюць прысягу.
Па салдатах Корпуса аховы памежжа, якія ахоўвалі мяжу ад кантрабандыстаў і Саветаў, засталася, схаваная ў лесе, некалькіпавярховая бетонная вежа камандавання гарнізона КАП “Людвікова”.
“Польскія афіцэры прыязджалі ў вёску на сваіх машынах і казалі дзяўчатам, каб мы заскоквалі, то нас пакатаюць”, – смяецца Вольга Савена з суседняй вёскі Будча.

 

Піт Паўлаў, гітарыст антырэжымнага гурта “N.R.M.”
Піт Паўлаў, гітарыст антырэжымнага гурта “N.R.M.”

Зачараваны кантрабандным жыццярысам Сяргея Пясецкага.

Вулачка Ракава, польскага горада кантрабандыстаў на Дзікім Усходзе.
Вулачка Ракава, польскага горада кантрабандыстаў на Дзікім Усходзе.

Там адбывалася дзеянне кнігі Сяргея Пясецкага “Каханак Вялікай Мядзведзіцы”.

Ракаў
Ракаў
Ракаў
Ракаў
Фелікс Янушкевіч мае ў Ракаве мастацкую галерэю-музей, прысвечаную, між іншым, Пясецкаму.
Фелікс Янушкевіч мае ў Ракаве мастацкую галерэю-музей, прысвечаную, між іншым, Пясецкаму.
Фелікс бярэ вандроўнікаў у чароўнае падарожжа па часе і жыцці кантрабандыста.
Фелікс бярэ вандроўнікаў у чароўнае падарожжа па часе і жыцці кантрабандыста.
Ракаў
Ракаў
Піт Паўлаў у праходзе пад шашой на былой мяжы.
Піт Паўлаў у праходзе пад шашой на былой мяжы.
Гісторык і знаўца памежжа д-р Ігар Мельнікаў паказвае месца, дзе пад Менскам праходзіла мяжа.
Гісторык і знаўца памежжа д-р Ігар Мельнікаў паказвае месца, дзе пад Менскам праходзіла мяжа.
Станцыя ў Стоўбцах, усходнія вароты II Рэчы Паспалітай.
Станцыя ў Стоўбцах, усходнія вароты II Рэчы Паспалітай.
Вакзал “Беларусь” у Заслаўі, першая станцыя на былой савецкай баку мяжы.
Вакзал “Беларусь” у Заслаўі, першая станцыя на былой савецкай баку мяжы.
Заслаўе: былы будынак камендатуры савецкай памежнай службы
Заслаўе: былы будынак камендатуры савецкай памежнай службы

У верасні 1939 года ў ім, верагодна, быў забіты, узяты ў палон, камандзір польскай вартоўні КАП “Шапавал”.

Адноўленая Лукашэнкам сядзіба сям'і Дзяржынскіх, музей у гонар Фелікса Дзяржынскага.
Адноўленая Лукашэнкам сядзіба сям'і Дзяржынскіх, музей у гонар Фелікса Дзяржынскага.

Currently, a museum in honor of Felix Dzerzhinsky

Фелікс Дзяржынскі, “крывавы Фелікс”, адзін з найвялікшых злачынцаў у гісторыі.
Фелікс Дзяржынскі, “крывавы Фелікс”, адзін з найвялікшых злачынцаў у гісторыі.
Вёска ў Беларусі.
Вёска ў Беларусі.
Беларускі краявід.
Беларускі краявід.
Менск
Менск
Менск, Нацыянальная бібліятэка.
Менск, Нацыянальная бібліятэка.
Менск.
Менск.
Менск, арт-тэрыторыя на вуліцы Кастрычніцкай. Аазіс свабоды ў лукашэнкаўскім рэжыме.
Менск, арт-тэрыторыя на вуліцы Кастрычніцкай. Аазіс свабоды ў лукашэнкаўскім рэжыме.

An oasis of freedom in the Lukashenka regime.

У гэтым месцы знаходзіўся гарнізон Корпуса аховы памежжа “Людвікова”.
У гэтым месцы знаходзіўся гарнізон Корпуса аховы памежжа “Людвікова”.

У якім дыслакавалася некалькі сотняў жаўнераў. Тут былі казармы, афіцэрскія дамы, стайні, гаспадарчыя пабудовы і нават уласная электрастанцыя.

Камендатура. Толькі гэта выжыла з самадастатковага ваеннага мястэчка на рубяжах ІІ Рэчы Паспалітай.
Камендатура. Толькі гэта выжыла з самадастатковага ваеннага мястэчка на рубяжах ІІ Рэчы Паспалітай.
Камендатура
Камендатура

This is all that has survived from a self-sufficient military town on the outskirts of the Second Polish Republic.

Вольга: “Польскія афіцэры прыязджалі на машынах і казалі дзяўчатам, што адвязуць нас на шпацыр”.
Вольга: “Польскія афіцэры прыязджалі на машынах і казалі дзяўчатам, што адвязуць нас на шпацыр”.

“Polish officers would come to the village in their cars and tell the girls to jump in, that they would take us for a ride."

Дзед Васіль: палякі былі сумленнымі, добрымі гаспадарамі. Але і яны любілі насы задзіраць, як паны.
Дзед Васіль: палякі былі сумленнымі, добрымі гаспадарамі. Але і яны любілі насы задзіраць, як паны.

Гэта раздражняла людзей. Мы адчувалі сябе горшымі ад палякаў, таму, калі ўвайшлі Саветы, мы віталі іх, як вызваліцеляў. Мы моцна здзівіліся, калі ўбачылі, як выглядае гэтая савецкая роўнасць.

Старшыня аддзялення Саюза палякаў Беларусі ў Баранавічах Лізавета Галасунова ў польскай школе.
Старшыня аддзялення Саюза палякаў Беларусі ў Баранавічах Лізавета Галасунова ў польскай школе.
Стваральнік і шматгадовы дырэктар польскай школы Альжбета Даленга-Вжосэк.
Стваральнік і шматгадовы дырэктар польскай школы Альжбета Даленга-Вжосэк.

Яе мама Тэрэза Даленга-Вжосек за выратаванне габрэйскага хлопчыка пасмяротна атрымала медаль і званне “Праведнік свету”.

Магіла Іпаліта Дамейкі, бацькі выбітнага даследчыка Чылі Ігната Дамейкі, ля касцёла ў Міры.
Магіла Іпаліта Дамейкі, бацькі выбітнага даследчыка Чылі Ігната Дамейкі, ля касцёла ў Міры.

In the church garden in the town of Mir.

Замак у Міры.
Замак у Міры.
Палац Радзівілаў у Нясвіжы.
Палац Радзівілаў у Нясвіжы.
1/1